„Ad pennas dare. Kanonicy Regularni św. Augustyna i ich księgozbiory” to międzynarodowa konferencja poświęcona dziedzictwu intelektualnemu augustiańskich kanoników regularnych oraz ich bibliotekom i rękopisom. W programie znalazły się wystąpienia dotyczące historii zakonów, średniowiecznych księgozbiorów, kultury pisma, nauki i transmisji tekstów w Europie Środkowej. Konferencja odbędzie się w dniach 17–19 czerwca 2026 r. we Wrocławiu i Żaganiu.
Organizatorami konferencji są: Centrum Studiów Mediewistycznych Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II oraz Biblioteka Uniwersytecka we Wrocławiu. Swojego wsparcia udzieliła Parafia pw. Wniebowzięcia NMP w Żaganiu.
Program
17 czerwca (środa)
Miejsce obrad: Biblioteka Uniwersytecka we Wrocławiu, ul. Joliot-Curie 12, sala: “Informatorium” (1 piętro)
- 8.30-9.00 Rejestracja uczestników
- 9.00-9.20 Otwarcie. Przemówienie dyrektora CSM Pawła Krasa oraz dyrektor BUWr Doroty Siweckiej
- 9.20-10.05 Wykład wprowadzający: ks. Kazimierz Łatak (Kraków), Rola kulturotwórcza kanoników regularnych kongregacji laterańskiej
- 10.05-10.30 Przerwa kawowa
KANONICY REGULARNI W EUROPIE ŚRODKOWEJ
- 10.30-10.50 Martin Dekarli (Hradec Králové), The Canons Regular of St. Augustine in Late Medieval Bohemia and their Impact on Theological Education and Debates: A Preliminary Survey
- 10.50-11.10 Joanna Karczewska (Zielona Góra) / Dariusz Karczewski (Bydgoszcz), Sieć kontaktów międzyklasztornych kanoników regularnych z ziem polskich w świetle konfraterni modlitewnych (do pocz. XVI w.)
- 11.10-11.30 ks. Stanisław Wróblewski (Wrocław), Patrocinia kanoników regularnych jako forma kształtowania kultu religijnego na średniowiecznym Śląsku
- 11.30-11.45 Dyskusja
- 11.45-12.00 Przerwa kawowa
- 12.00-13.00 Wystawa
KSIĘGOZBIORY KANONIKÓW REGULARNYCH ŚW. AUGUSTYNA (1)
- 13.00-13.20 Adela Ebersonova (Praha), The Libraries of the Canons Regular of St Augustine in Bohemia
- 13.20-13.40 Edith Kapeller / Christina Jackel (Klosterneuburg), OLIM – the book collection(s) of 15th–16th century Klosterneuburg Abbey
- 13.40-14.00 Anna Pobóg-Lenartowicz (Opole), Rola książki w opactwie kanoników regularnych NMP na Piasku we Wrocławiu w średniowieczu
- 14.00-14.15 Dyskusja
- 14.15-15.05 Przerwa obiadowa
KSIĘGOZBIORY KANONIKÓW REGULARNYCH ŚW. AUGUSTYNA (2)
- 15.05-15.25 Zbigniew Witczak (Opole), Księga jako kapitał i dar. Ekonomiczne podstawy utrzymania bibliotek kanoników regularnych św. Augustyna
- 15.25-15.45 Agata Mazurek (Bern) / Rebekka Nöcker (Tübingen), Die deutschsprachigen mittelalterlichen Handschriften aus der Bibliothek des Augustiner-Chorherrenkonvents in Sagan
- 15.45-16.05 Dawid Kuriański (Wrocław), Signa Antiqua: Reconstructing Layers of Knowledge Organisation through Historical Shelfmarks in the Manuscripts of the Former Library of the Canons Regular of Sagan
- 16.05-16.25 Mateusz Zimny (Kraków), Średniowieczne księgozbiory klasztorów duchackich na ziemiach polskich – czy można coś o nich w ogóle powiedzieć?
- 16.25-16.45 Dyskusja
- 16.45-17.05 Przerwa kawowa
KSIĘGA I JEJ MATERIALNOŚĆ
- 17.05-17.25 Maria Stieglecker (Wien), Paper, Manuscripts and Libraries: Material Aspects of the Canons Regular of St. Augustine’s Manuscripts
- 17.25-17.45 Ewa Chlebus (Lublin), Bindings from the bookbinding workshop of the monastery of the Canons Regular in Żagań during the time of Simon Arnoldi
- 17.45-18.05 Mateusz Marszałkowski (Warszawa), Dekoracje średniowiecznych rękopisów pochodzących z żagańskiego skryptorium
- 18.05-18.20 Dyskusja
- 19.30 Bankiet
18 czerwca (czwartek)
Miejsce obrad: Biblioteka Uniwersytecka we Wrocławiu, ul. Joliot-Curie 12, sala: “Informatorium” (1 piętro)
W KRĘGU NAUKI – teologia, astronomia, historia
- 9.00-9.20 Edit Anna Lukacs (Wien), The Prior’s Library – the Prior’s Science? The Manuscripts of the Klosterneuburg Astronomical School Reconsidered
- 9.20-9.40 Katarzyna Chmielewska (Częstochowa), Życie intelektualne i jego atrybuty w relacji kronik klasztornych z Wrocławia, Żagania i Kłodzka
- 9.40-10.00 Aleksander Kocan (Wrocław), Ewolucja poglądów Ludolfa z Żagania (1353-1422) na wybuch Wielkiej Schizmy Zachodniej
- 10.00-10.20 Zdzisław Koczarski (Lublin), On the Trail of Johannes Wettziger in the Library of Canons Regular of St. Augustine in Żagań
- 10.20-10.40 Dyskusja
- 10.40-11.00 Przerwa kawowa
W KRĘGU NAUKI – medycyna
- 11.00-11.20 Peter Jones (Cambridge), Medical books in English Augustinian libraries
- 11.20-11.40 Karolina Szula (Wrocław), The Medical Codex as an Instrument of Practice in the Community of the Żagań Canons Regular: The Case of Manuscript III F 29
- 11.40-12.00 Adam Poznański (Wrocław), On the Preservation of Health within the Cloister: The Treatise Nova vinea seu custodia sanitatis in Silesian Monasteries of the Canons Regular
- 12.00-12.20 Dyskusja
- 12.20-12.40 Przerwa kawowa
TRANSMISJA TEKSTÓW I IDEI
- 12.40-13.00 Mikhail Khorkov (Warszawa), John Hagen’s Universal Chronicle in Żagań
- 13.00-13.20 Wojciech Świeboda (Kraków), Kolekcje średniowiecznych kazań autorów śląskich i polskich w zbiorach rękopiśmiennych kanoników regularnych w Żaganiu
- 13.20-13.40 Magdalena Klapper (Kraków), Polskie słownictwo w komentarzach do hymnów liturgii godzin (w wybranych rękopisach z XV w.)
- 13.40-14.00 Dyskusja
- 14.00-15.00 Przerwa obiadowa
KSIĘGA W SŁUŻBIE DUSZPASTERSTWA
- 15.00-15.20 Stanislava Kuzmova (Bratislava), Sermons on St Stanislaus in the context of sermons on saints manuscript collections from Żagań
- 15.20-15.40 Ewelina Kaczor (Lublin), Kanonicy żagańscy w konfrontacji z herezją. Kazania antyhusyckie w księgozbiorze żagańskim
- 15.40-16.00 Krzysztof Bracha (Warszawa), Himmelsbriefe z żagańskiego rękopisu z I poł. XV w.
- 16.00-16.20 Jerzy Kaliszuk (Warszawa), Henryk Honover z Przemyśla i jego Alphile w Żaganiu
- 16.20-16.40 Dyskusja
- 16.40-17.10 Przerwa kawowa
NON SOLA SCRIPTA
- 17.10-17.30 Dorota Gacka (Warszawa), Orędzie wielkanocne (Exsultet) w Graduale per circulum anni z końca XV w. (BUWr I F 408)
- 17.30-17.50 Łukasz Krzyszczuk / Michał Broda (Wrocław), Est quasi media inter bestias et aves. Natura nietoperza w żagańskich Postilla litteralis in Leviticum Mikołaja z Liry
- 17.50-18.10 Monika Szima-Efinowicz (Sobótka), Nieznane wyobrażenie świętego Efrema z Muzeum Ślężańskiego, w kontekście religijnej działalności Kanoników Regularnych świętego Augustyna z Sobótki
- 18.10-18.35 Dyskusja, zamknięcie drugiego dnia
19 czerwca (piątek)
Miejsce obrad: Dawny klasztor kanoników regularnych, Żagań, Plac Klasztorny 2
- 9.00-11.00 Przejazd: Wrocław – Żagań
- 11.00-11.15 Przywitanie
- 11.15-11.30 Przerwa kawowa
DZIEDZICTWO ŻAGAŃSKICH KANONIKÓW REGULARNYCH ŚW. AUGUSTYNA
- 11.30-12.00 Antoine Haaker (Wrocław), Zapomniana kronika opactwa kanoników regularnych św. Augustyna w Żaganiu: „Fama posthuma … Abbatum Ducalis Canoniae Saganensis” (1699)
- 12.00-12.45 Wojciech Mrozowicz (Wrocław), Kogo i jak widziała w swoich objawieniach Dorota z Żagania?
- 12:45-13:00 Dyskusja
- 13.00-14.00 Obiad
- 14.15-17.00 Zwiedzanie klasztoru
- 17.00-19.00 Powrót: Żagań – Wrocław
Uczestnicy
Krzysztof Bracha (Warszawa)
Michał Broda (Wrocław)
Ewa Chlebus (Lublin)
Katarzyna Chmielewska (Częstochowa)
Adéla Ebersonová (Praha)
Dorota Gacka (Warszawa)
Antoine Haaker (Wrocław)
Christina Jackel (Klosterneuburg)
Peter Jones (Cambridge)
Ewelina Kaczor (Lublin)
Jerzy Kaliszuk (Warszawa)
Edith Kapeller (Klosterneuburg)
Joanna Karczewska (Zielona Góra)
Stefan Kiedroń (Wrocław)
Magdalena Klapper (Kraków)
Aleksander Kocan (Wrocław)
Zdzisław Koczarski (Lublin)
Paweł Kras (Lublin)
Łukasz Krzyszczuk (Lublin, Wrocław)
Dawid Kuriański (Wrocław)
Mikhail Khorkov (Warszawa)
Stanislava Kuzmová (Bratislava)
ks. Kazimierz Łatak (Kraków)
Mateusz Marszałkowski (Warszawa)
Agata Mazurek (Bern)
Wojciech Mrozowicz (Wrocław)
Rebekka Nöcker (Tübingen)
Hana Pátková (Praha)
Anna Pobóg-Lenartowicz (Opole)
Adam Poznański (Lublin, Wrocław)
Monika Szima-Efinowicz (Sobótka)
Karolina Szula (Wrocław)
Maria Stieglecker (Wien)
Wojciech Świeboda (Kraków)
Maria Theisen (Wien)
Zbigniew Witczak (Opole)
ks. Stanisław Wróblewski (Wrocław)
Mateusz Zimny (Kraków)
